Home
Interne Geneeskunde

Hart
Maag en Darmen
Lever
Nieren
Bloed
Oncologie
Oogheelkunde
Chirurgie


Nieren

De nieren vervullen een groot aantal functies in het lichaam. De belangrijkste zijn: het uitscheiden van afvalstoffen via de urine, het regelen van allerlei evenwichten in het bloed (waaronder zuur-base evenwicht), de aanmaak van rode bloedcellen via het hormoon erythropoetine (epo).

Beschouw een nier als een orgaan opgebouwd uit ongeveer 400.000 filtereenheden. Beide nieren met samen 800.000 filtereenheden reguleren dag en nacht het proces van urine productie. Urine bevat die stoffen die het lichaam graag kwijt wil, met name afvalstoffen van de stofwisseling. Ziekteprocessen in de nier kunnen dit filtratieproces op diverse manieren beïnvloeden en kunnen de volgende consequenties hebben:
  1. Er gaan in de loop van de tijd zoveel filtereenheden verloren dat de resterende filtereenheden – hoewel ze een tijd lang hun uiterste best doen – uiteindelijk niet kunnen voorkomen dat zich afvalstoffen gaan ophopen in het lichaam. Dit kan leiden tot symptomen al te rustig worden van uw huisdier, meer plassen en drinken, wisselende eetlust, hierdoor langzaam gewichtsverlies, en in ernstigere gevallen braken en eventueel diarree. In het laatste stadium zien we soms ten gevolge van verstoringen van de bloed-zuurbalans een diepe zuchtende ademhaling en afwezig gedrag. Door de vermindering van de hoeveelheid nierweefsel neemt ook de hoeveelheid geproduceerde erythropoetine af en kan een meer of minder ernstige bloedarmoede ontstaan. Veel honden en katten krijgen op latere leeftijd met dit ziektebeeld van langzaam maar zeker steeds minder goed werkende nieren te maken. We kunnen bij onze honden en katten allerlei stadia van dit wegvallen, dichtdrukken van filtereenheden aantreffen en in het laatste stadium noemen we het wel schrompelnieren, vanwege het feit dat ze door allerlei processen (onder andere littekenvorming) wat kleiner en bleker worden. Over de factoren die uiteindelijk dit chronische proces van littekenvorming in gang zetten, tasten we nog in het duister.

  2. Het aantal filtereenheden blijft ongewijzigd maar door veranderingen in de filtermembraam worden stoffen uitgescheiden via de urine die het lichaam liever niet had uitgescheiden (waaronder kleine eiwitten). Vergelijk het met het weglekken van koffiedrab in uw koffie als u met een kleine naald gaatjes prikt in uw koffiefilter). Deze tweede groep aandoeningen komt gelukkig minder vaak voor maar is wel een heel ernstige! Het leidt uiteindelijk tot kostbaar verlies van bijvoorbeeld albumine, een belangrijke bloedeiwit, met als gevolg vermagering en in erge gevallen bijvoorbeeld vochtophoping in de buik (ascites). Ook hier spelen vaak ontstekingsprocessen een rol die soms van bacteriële oorsprong, maar meestal als gevolg van een gestoorde afweerreactie tot stand komen.

  3. Combinaties van beide bovenbeschreven ziektebeelden, waarbij zowel het aantal filtereenheden afneemt, alsmede de kwaliteit van de filtermembranen van de nog resterende eenheden is aangetast. Dit zijn de allerlastigste aandoeningen omdat de behandeling (voeding/medicatie) vaak tot tegengestelde effecten leidt!

  4. Ontstekingen van het nierbekken. Deze zijn vrijwel altijd van bacteriële oorsprong. Ze kunnen lange tijd aanwezig zijn zonder merkbare klachten maar ook aanleiding geven tot acute heftige buikpijn. Uiteindelijk verraden ze zich toch doordat uw huisdier vaak een optelsom van allerlei klachten krijgt, bijvoorbeeld een verminderd uithoudingsvermogen, wisselende hoeveelheden drinken en plassen, blaasontstekingen, koortsaanvallen enzovoort.

  5. Tumoren van en in de nieren, tenslotte, vormen een aparte categorie. 
Deze komen gelukkig niet veel voor. Soms zijn ze eenzijdig, soms tweezijdig, en in wisselende gevallen uitgezaaid. Ook kunnen tumoren van elders zich nestelen in de nieren. De bekendste tumor bij hond en kat is maligne lymfoom, een tumor die uitgaat van de witte bloedcellen.

afb. niertumor

De nieren laten zich als volgt onderzoeken. Bij het lichamelijk onderzoek zijn ze bij niet al te zware dieren en dieren die hun buik niet te veel spannen, te voelen. De linker nier leent zich hiervoor beter dan de rechter. Bloedonderzoek vormt een belangrijke bron van informatie. Urine onderzoek is een essentieel onderdeel van het onderzoek. Het liefst onderzoeken we verse urine die zo mogelijk door middel van catheterisatie of aanprikken van de blaas (punctie) is verkregen. Onderzoek op verscheidene aspecten onder andere de concentratie, bijmengingen van bloed alsmede of er bepaalde cellen inzitten, bacteriologisch onderzoek zijn van grote waarde.

Echo onderzoek maakt het mogelijk om de nieren zichtbaar te maken en vorm, grootte, opbouw schors/merg en het nierbekken te beoordelen. Onderzoek van nierweefsel gebeurt door middel van het aanprikken van de nieren met een dunne naald of het nemen van een echt weefselbiopt. Beide onderzoeken gebeuren onder een lichte narcose en onder begeleiding van echo. Voor het nemen van een weefsel biopt moet eerst bloedstollingsonderzoek gedaan worden. Dergelijk stollingsonderzoek kan op De Kompaan worden uitgevoerd.

PKD, polycysitc kidney disease

Op De Kompaan wordt ook veelvuldig echo-onderzoek van de nieren uitgevoerd in het kader van de screening op PKD. Deze erfelijk overdraagbare aandoening vinden we vaker bij de Perzische kat, de Maine Coon, de Britse Korthaar. Vaak wordt dit onderzoek in samenhang met een hartonderzoek (HCM) uitgevoerd.

 

© Copyright Specialistengroep De Kompaan 2008
medische fotografie: Herriët Winter