|
Nieren
De nieren vervullen een groot aantal functies in het
lichaam. De belangrijkste zijn: het uitscheiden van afvalstoffen via de
urine, het regelen van allerlei evenwichten in het bloed (waaronder
zuur-base evenwicht), de aanmaak van rode bloedcellen via het hormoon
erythropoetine (epo).
Beschouw een nier als een orgaan opgebouwd uit ongeveer
400.000 filtereenheden. Beide nieren met samen 800.000 filtereenheden reguleren dag en nacht het
proces van urine productie. Urine bevat die stoffen die het lichaam graag
kwijt wil, met name afvalstoffen van de stofwisseling. Ziekteprocessen in de
nier kunnen dit filtratieproces op diverse manieren beïnvloeden en kunnen de
volgende consequenties hebben:
- Er gaan in de loop van de tijd zoveel filtereenheden
verloren dat de resterende filtereenheden – hoewel ze een tijd lang
hun uiterste best doen – uiteindelijk niet kunnen voorkomen dat zich
afvalstoffen gaan ophopen in het lichaam. Dit kan leiden tot symptomen
al te rustig worden van uw huisdier, meer plassen en drinken, wisselende
eetlust, hierdoor langzaam gewichtsverlies, en in ernstigere gevallen
braken en eventueel diarree. In het laatste stadium zien we soms ten
gevolge van verstoringen van de bloed-zuurbalans een diepe zuchtende
ademhaling en afwezig gedrag. Door de vermindering van de hoeveelheid
nierweefsel neemt ook de hoeveelheid geproduceerde erythropoetine af en
kan een meer of minder ernstige bloedarmoede ontstaan. Veel honden en
katten krijgen op latere leeftijd met dit ziektebeeld van langzaam maar
zeker steeds minder goed werkende nieren te maken. We kunnen bij onze
honden en katten allerlei stadia van dit wegvallen, dichtdrukken van
filtereenheden aantreffen en in het laatste stadium noemen we het wel schrompelnieren, vanwege het feit dat ze door allerlei processen (onder
andere
littekenvorming) wat kleiner en bleker worden. Over de factoren die
uiteindelijk dit chronische proces van littekenvorming in gang zetten,
tasten we nog in het duister.
- Het aantal filtereenheden blijft ongewijzigd maar door
veranderingen in de filtermembraam worden stoffen uitgescheiden via de
urine die het lichaam liever niet had uitgescheiden (waaronder kleine
eiwitten). Vergelijk het met het weglekken van koffiedrab in uw koffie
als u met een kleine naald gaatjes prikt in uw koffiefilter). Deze
tweede groep aandoeningen komt gelukkig minder vaak voor maar is wel een
heel ernstige! Het leidt uiteindelijk tot kostbaar verlies van bijvoorbeeld
albumine, een belangrijke bloedeiwit, met als gevolg vermagering en in
erge gevallen bijvoorbeeld vochtophoping in de buik (ascites). Ook hier spelen
vaak ontstekingsprocessen een rol die soms van bacteriële oorsprong,
maar meestal als gevolg van een gestoorde afweerreactie tot stand komen.
- Combinaties van beide bovenbeschreven ziektebeelden,
waarbij zowel het aantal filtereenheden afneemt, alsmede de kwaliteit
van de filtermembranen van de nog resterende eenheden is aangetast. Dit
zijn de allerlastigste aandoeningen omdat de behandeling
(voeding/medicatie) vaak tot tegengestelde effecten leidt!
- Ontstekingen van het nierbekken. Deze zijn vrijwel
altijd van bacteriële oorsprong. Ze kunnen lange tijd aanwezig zijn
zonder merkbare klachten maar ook aanleiding geven tot acute heftige
buikpijn. Uiteindelijk verraden ze zich toch doordat uw huisdier vaak
een optelsom van allerlei klachten krijgt, bijvoorbeeld een verminderd
uithoudingsvermogen, wisselende hoeveelheden drinken en plassen,
blaasontstekingen, koortsaanvallen enzovoort.
- Tumoren van en in de nieren, tenslotte, vormen
een aparte categorie.
|
Deze komen
gelukkig niet veel voor. Soms zijn ze eenzijdig, soms tweezijdig, en in
wisselende gevallen uitgezaaid. Ook kunnen tumoren van elders zich
nestelen in de nieren. De bekendste tumor bij hond en kat is maligne
lymfoom, een tumor die uitgaat van de witte bloedcellen.
afb. niertumor |
De nieren laten zich als volgt onderzoeken. Bij het
lichamelijk onderzoek zijn ze bij niet al te zware dieren en dieren die hun
buik niet te veel spannen, te voelen. De linker nier leent zich hiervoor
beter dan de rechter. Bloedonderzoek vormt een belangrijke bron van
informatie. Urine onderzoek is een essentieel onderdeel van het onderzoek.
Het liefst onderzoeken we verse urine die zo mogelijk door middel van
catheterisatie of aanprikken van de blaas (punctie) is verkregen. Onderzoek
op verscheidene aspecten onder andere de concentratie, bijmengingen van bloed alsmede
of er bepaalde cellen inzitten, bacteriologisch onderzoek zijn van grote
waarde.
Echo onderzoek maakt het mogelijk om de
nieren zichtbaar te maken en vorm, grootte, opbouw schors/merg en het
nierbekken te beoordelen. Onderzoek van nierweefsel gebeurt door middel van
het aanprikken van de
nieren met een dunne naald of het nemen van een echt weefselbiopt. Beide
onderzoeken gebeuren onder een lichte narcose en onder begeleiding van echo.
Voor het nemen van een weefsel biopt moet eerst bloedstollingsonderzoek
gedaan worden. Dergelijk stollingsonderzoek kan op De Kompaan worden
uitgevoerd.
PKD, polycysitc kidney disease
Op De Kompaan wordt ook veelvuldig echo-onderzoek van de nieren uitgevoerd
in het kader van de screening op PKD. Deze erfelijk overdraagbare aandoening vinden we vaker bij
de Perzische kat, de Maine Coon, de Britse Korthaar. Vaak wordt dit onderzoek in samenhang met een
hartonderzoek (HCM) uitgevoerd.
|